Wanneer is gehoorbescherming verplicht? 80, 85 en 87 dB(A) uitgelegd

Als werknemer ben je verplicht gehoorbescherming te dragen zodra je dagelijkse geluidsdosis boven de 85 dB(A) uitkomt. Je werkgever moet die bescherming al vanaf 80 dB(A) aanbieden. En met gehoorbescherming in mag er nooit meer dan 87 dB(A) bij je oor aankomen.

Die drie getallen komen uit het Arbobesluit. Hieronder staan ze op een rij, met daarna wat ze in de praktijk betekenen: wie meet, wie betaalt, wanneer je recht hebt op een gehoortest en welke gehoorbescherming aan de eisen voldoet.

De dagdosis is het gemiddelde over een werkdag van 8 uur. De piekwaarden in dB(C) gaan over korte, harde knallen, zoals een slaghamer, een spijkerpistool of een schot.

Arbowet of Arbobesluit: waar staan de regels?

In de praktijk heeft iedereen het over de Arbowet, maar de geluidsgrenzen staan daar niet in. De Arbeidsomstandighedenwet bevat de algemene plichten van de werkgever, zoals het in kaart brengen van alle risico’s op het werk in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). De concrete regels over lawaai staan in het Arbeidsomstandighedenbesluit, kortweg Arbobesluit, in artikel 6.6 tot en met 6.11.

Op een rij wat het Arbobesluit van de werkgever vraagt:

• Vanaf 80 dB(A): gehoorbescherming beschikbaar stellen en medewerkers voorlichten over de risico’s van lawaai en het juiste gebruik van de bescherming. Werknemers zijn dan nog niet verplicht om die bescherming te dragen.
• Vanaf 85 dB(A): werknemers moeten de gehoorbescherming de hele tijd dragen dat ze in het lawaai werken. De werkgever stelt een programma van technische en organisatorische maatregelen op (vaak plan van aanpak genoemd) en geeft de lawaaiplekken aan.
• Bij 87 dB(A) in het oor: dit is de grenswaarde, gemeten met de gehoorbescherming in. Komt het geluid daarboven, dan moet de werkgever direct ingrijpen.
• Gehoortest: werknemers die boven de 85 dB(A) werken, of boven de 80 dB(A) als er een risico voor het gehoor is, hebben recht op een gehoortest (audiometrisch onderzoek, artikel 6.10). Zo zie je of de maatregelen werken.

Hoe werkt de dagdosis?

Het gaat niet om het hardste moment van de dag, maar om de totale geluidsdosis. Geluidsniveau en tijd tellen samen, en elke 3 dB erbij betekent twee keer zoveel geluidsenergie. Daardoor halveert de tijd waarin je dezelfde dosis binnenkrijgt.

Een rekenvoorbeeld: werk je 4 uur in 83 dB(A) en is de rest van de dag stil, dan krijg je dezelfde dagdosis als bij 8 uur in 80 dB(A). Bij 86 dB(A) zit je na 2 uur op dat niveau, bij 89 dB(A) na 1 uur en bij 95 dB(A) al na een kwartier. Dat zijn rekenvoorbeelden, geen aparte wettelijke grenzen. Meer voorbeelden van alledaagse geluiden vind je in ons artikel hoeveel decibel is schadelijk.

Hoe hard is 80 dB(A) eigenlijk?

Een normaal gesprek komt uit op ongeveer 60 dB(A). Moet je je stem verheffen om iemand op een meter afstand te verstaan, dan zit het geluid waarschijnlijk boven de 80 dB(A).

Lastig is dat 80 of 85 dB(A) zelden pijn doet. Veel mensen ervaren het niet eens als onprettig, waardoor ze niet merken dat het gehoor er op termijn schade van oploopt. Wij raden daarom aan om al vanaf 80 dB(A) gehoorbescherming te dragen, ook al is het dan nog niet verplicht.

Wie meet het geluid, en hoe?

De werkgever is verantwoordelijk voor het in kaart brengen van het geluid. Kan het geluid boven de 80 dB(A) uitkomen, dan moet de blootstelling worden beoordeeld en zo nodig gemeten.

Dat meten gebeurt met een geluidsmeter die een A-filter toepast. Dat filter houdt rekening met hoe gevoelig het oor is voor verschillende toonhoogtes, en daarom wordt het niveau uitgedrukt in dB(A). Voor korte, harde pieken wordt een C-filter gebruikt, vandaar dB(C).

Wil je weten waar je bedrijf staat? Wij doen een geluidsmeting op locatie met een klasse 1-geluidsmeter en adviseren welke bescherming bij welke werkplek past.

• Breng het geluid in kaart in de RI&E en laat meten waar het mogelijk boven 80 dB(A) uitkomt.
• Pak eerst de bron aan: stillere machines, afscherming, geluiddempende cabines of minder uren in het lawaai.
• Stel gehoorbescherming kosteloos beschikbaar en controleer dat die voldoende dempt.
• Geef voorlichting, bijvoorbeeld in een toolboxmeeting, over de risico's en het juiste gebruik.
• Bied een gehoortest aan aan iedereen die boven de actiewaarden werkt.

Voor die laatste twee punten kun je bij ons terecht: we geven een toolboxmeeting over geluid en gehoor van ongeveer 20 minuten en doen gehoormetingen op locatie.

Wie betaalt de gehoorbescherming?

De werkgever. Persoonlijke beschermingsmiddelen, en dus ook gehoorbescherming, moet hij kosteloos ter beschikking stellen. Als je op je werk boven de 80 dB(A) uitkomt, hoef je dus niet zelf oordoppen te kopen.

Welke gehoorbescherming het wordt, bepaalt de werkgever. De wet schrijft geen type voor, wel dat de bescherming voldoende dempt. Dat werkgevers steeds vaker kiezen voor oordoppen op maat, heeft een praktische reden: wat lekker zit, wordt de hele dag gedragen.

Aan welke eisen moet gehoorbescherming voldoen?

Gehoorbescherming valt onder de Europese PBM-verordening (EU) 2016/425, en wel in categorie III. Dat is de zwaarste categorie, voor middelen die beschermen tegen risico’s met ernstige of onomkeerbare gevolgen. Een onafhankelijke keuringsinstantie moet het product daarom testen voordat het een CE-markering krijgt. Voor oordoppen gebeurt dat volgens de norm EN 352-2, voor oorkappen volgens EN 352-1. De certificaten en conformiteitsverklaringen van onze oordoppen vind je op de pagina certificeringen.

Uit die test komt de dempingswaarde, meestal als SNR in decibel. Dat is wel een labwaarde: een oordop die niet goed aansluit, dempt in de praktijk veel minder. Daarom controleren we bij oordoppen op maat bij ingebruikname met een lektest of ze goed afsluiten, en adviseren we die controle daarna jaarlijks te herhalen. Hoe dat werkt, lees je in controle en lektest van gehoorbescherming.

Waar is het lawaai op het werk?

Problemen met het gehoor door lawaai op het werk zijn een van de meest voorkomende beroepsziekten. Werknemers gaan geleidelijk slechter horen en kunnen last krijgen van oorsuizen of tinnitus. Meestal is jarenlange blootstelling aan lawaai de oorzaak.

De bekendste voorbeelden zijn de bouw, de metaal en de industrie, waar machines en gereedschap flink wat geluid maken. Maar ook boeren, defensiepersoneel, politieagenten en vrachtwagen- of heftruckchauffeurs krijgen ermee te maken. In ons overzicht van beroepen met een hoog risico op gehoorschade staan de geluidsniveaus per werkplek.

Horeca en evenementen

In de horeca staat de muziek vrijwel altijd aan, en in clubs en op concerten ligt het niveau vaak rond de 100 dB. Voor bezoekers zijn er afspraken in het convenant preventie gehoorschade, maar voor wie er werkt, gelden gewoon de regels van het Arbobesluit. Barpersoneel, dj’s en beveiligers zitten daar een hele dienst in, en dan ga je met 100 dB ver over de dagdosis heen. Gehoorbescherming met een muziekfilter dempt het volume, terwijl je gasten en collega’s blijft verstaan. Meer daarover lees je in gehoorbescherming in het nachtleven.

Vliegveld

Ook op een vliegveld is het risico groot. Wie op het platform werkt, staat dicht bij draaiende vliegtuigmotoren, hulpaggregaten en grondmaterieel. Omdat je daar ook goed moet blijven communiceren, wordt gehoorbescherming er vaak gecombineerd met een headset of portofoon.

Onderwijs en kinderopvang

Je denkt er niet direct aan, maar ook in gymzalen, zwembaden, recreatiecentra en kinderdagverblijven kan het geluid hoog oplopen. Lees bijvoorbeeld hoe het zit met gehoorschade bij leraren.

Wat kunnen bedrijven zelf doen tegen lawaai?

Lawaai leidt niet alleen tot slechter horen. Hoge geluidsniveaus kunnen ook zorgen voor concentratieproblemen, stress, vermoeidheid en een hogere bloeddruk. Elke organisatie is gebaat bij gezond personeel dat goed functioneert.

De arbowetgeving gaat daarom uit van een vaste volgorde (de arbeidshygiënische strategie): eerst het geluid bij de bron aanpakken, bijvoorbeeld met stillere productiemethoden en machines. Dan afschermen, zoals met geluiddempende cabines. Daarna organisatorische maatregelen, zoals minder uren per dag in het lawaai. Pas als dat niet genoeg is, komt gehoorbescherming in beeld. In de praktijk blijft die op veel werkplekken nodig.

Gehoorbescherming op maat voor je team

Oordoppen op maat zijn gemaakt op basis van een afdruk van het oor van de drager. Daardoor sluiten ze goed af en zitten ze ook na een volle werkdag nog comfortabel. Onze Custom Work dempt, afhankelijk van filter en materiaal, met een SNR van 17 tot 31 dB, en met het Click-filter tot 34 dB. Omdat de filters verwisselbaar zijn, kies je per werkplek de demping die past bij het lawaai.

We maken gehoorbescherming voor onder meer de metaal, de industrie, de drukkerij, de beveiliging, het nachtleven, de bouw en de voedingsindustrie. Vanaf 3 personen komen we bij je bedrijf aanmeten; anders kan het bij een van onze servicepunten. Alle opties voor werk zie je op gehoorbescherming voor werk.

Voor werkgeversGehoorbescherming voor je hele teamVanaf 3 personen meten we op locatie aan. Vraag vrijblijvend een offerte aan. Offerte aanvragen