Gehoorschade voorkomen: 5 tips tegen gehoorbeschadiging

Bij slechter horen denken we vaak aan ouder worden. Dat speelt zeker mee, maar ook harde muziek, luide machines en lawaaierige voertuigen kunnen je gehoor beschadigen, op elke leeftijd. En die schade is blijvend.

Het goede nieuws: lawaaischade is goed te voorkomen. In dit artikel lees je hoe je gehoorbeschadiging herkent, met vijf tips om je oren te beschermen en wat je doet als je na een avond uit een piep in je oor hebt.

Wat is gehoorschade?

In je binnenoor zitten duizenden kleine haarcellen. Die zetten geluidstrillingen om in signalen voor je hersenen. Bij te veel of te hard geluid raken die haarcellen overbelast. Eerst merk je dat als een piep of een dof gevoel, dat meestal weer overgaat. Gebeurt het vaak, of is het geluid extreem hard, dan gaan haarcellen kapot. Ze groeien niet terug, dus de schade is blijvend.

Lawaai is de bekendste oorzaak, maar gehoorbeschadiging kan ook ontstaan door ouder worden, een ziekte of bepaalde medicijnen. Lawaai is wel de oorzaak die je zelf het best in de hand hebt.

Gehoorbeschadiging herkennen

Gehoorbeschadiging sluipt er vaak langzaam in. Je merkt het niet van de ene op de andere dag, maar er zijn wel signalen waaraan je het herkent:

• Oorsuizen. Een piep, fluittoon of geruis dat er niet is, ook wel tinnitus genoemd. Soms hoor je het alleen in een stille ruimte, soms is het er de hele dag.
• Sommige tonen hoor je minder goed. Een gezond gehoor vangt tonen op tussen ongeveer 20 en 20.000 hertz. Bij lawaaischade gaan meestal eerst de hoge tonen achteruit. Andere geluiden kunnen juist schel of te hard klinken.
• Moeite met intonatie en richting. Klemtoon en nuances in een stem zijn lastiger te volgen. Hoort het ene oor slechter dan het andere, dan kun je ook minder goed bepalen waar een geluid vandaan komt.
• De tv of radio moet steeds harder. Dat komt niet doordat je oren aan het volume wennen, maar doordat er haarcellen verloren zijn gegaan. De overgebleven cellen hebben meer prikkel nodig om een signaal door te geven.
• Gesprekken in drukte worden lastig. In een vol café of op een verjaardag mis je steeds vaker woorden.

Herken je een of meer van deze signalen? Laat je gehoor dan testen, bijvoorbeeld via je huisarts. Hoe eerder je het weet, hoe beter je de rest van je gehoor kunt beschermen. Werk je in lawaai, dan heb je vaak recht op een gehoortest via je werkgever; wij doen zulke gehoormetingen op locatie bij bedrijven.

Vijf tips om gehoorschade te voorkomen

1. Draag gehoorbescherming

Het beste wat je kunt doen, is gehoorbescherming dragen zodra het hard wordt. Werk je met lawaaiige machines, draag dan oordoppen of oorkappen. Ga je naar concerten, clubs of festivals, neem dan oordoppen mee en doe ze ook echt in, voordat je oren gaan piepen.

Er zijn veel soorten gehoorbescherming. Schuimdopjes dempen op papier veel, maar worden vaak niet goed ingebracht en maken muziek dof. Oordoppen met een muziekfilter houden het geluid helder. Oordoppen op maat worden gemaakt op basis van een afdruk van je oor en sluiten daardoor het betrouwbaarst af. Voor kinderen zijn er oordoppen en oorkappen op hun formaat.

2. Houd afstand

Hoe dichter je bij de bron staat, hoe harder het geluid bij je oren aankomt. Houd daarom afstand tot de speakers op een concert of festival, en ga niet vlak naast een machine staan als dat niet hoeft. Een paar meter verder weg maakt al een merkbaar verschil.

3. Geef je oren rust

Neem tijdens een concert, festival of lange werkdag af en toe pauze op een rustige plek. Je oren krijgen dan even de kans om bij te komen. Heb je een avond in hard geluid gestaan, geef je oren daarna de tijd om te herstellen. Ga niet de volgende dag meteen weer naar een plek met veel lawaai en zet je muziek een tijdje zachter. Ben je op een meerdaags festival, zoek dan geregeld een plek op met minder herrie, en vergeet ook daar je oordopjes niet.

4. Let op hoe hard en hoe lang

Of geluid schade doet, hangt af van hoe hard het is en hoe lang je erin staat. Een veelgebruikte rekenregel: 80 dB is acht uur per dag veilig. Elke 3 dB erbij halveert die tijd: 83 dB is 4 uur, 86 dB 2 uur en 89 dB 1 uur. Een huilend kind of een haardroger op de hoogste stand zit rond de 80 dB.

Bij harder geluid gaat het snel. In een volle club van ongeveer 100 dB zit je na zo’n 5 minuten aan je dagdosis. Een kettingzaag haalt zo’n 110 dB (wie veel klust, heeft baat bij oordoppen voor klussen); dan duurt het nog geen minuut. De pijngrens ligt rond de 120 tot 130 dB, en bij knallen van 140 dB, zoals een geweerschot van dichtbij, kan één keer al blijvende schade geven (daarom bestaat er speciale gehoorbescherming voor de schietsport). Dat geldt ook voor knallend vuurwerk van dichtbij; lees daarover oordoppen voor vuurwerk. Een uitgebreide tabel met voorbeelden vind je in hoeveel decibel is schadelijk.

5. Luister naar de signalen van je oren

Je gehoor heeft een eigen waarschuwingssysteem. Een fluittoon, oorsuizen, tijdelijk slechter horen of een drukkend gevoel na hard geluid betekenen dat je oren te veel hebben gehad. Neem dat serieus en bescherm je oren de volgende keer beter.

Ga ook niet zelf in je gehoorgang zitten peuteren, ook niet bij een verstopt oor. Met wattenstaafjes duw je oorsmeer vaak juist dieper. Heb je last van oorsmeer, dan kun je het veilig laten verwijderen, bijvoorbeeld bij ons.

Piep in je oor na het uitgaan, wat nu?

Je komt thuis van een concert of een avond in de club en daar is hij: een hoge piep of ruis in je oren. Bijna iedereen heeft dat weleens. Het betekent dat je haarcellen overbelast zijn geraakt.

Wat kun je doen?

• Geef je oren rust en vermijd de komende dagen hard geluid, ook je koptelefoon.
• Valt de piep vooral op als het stil is? Een zacht achtergrondgeluid, zoals een ventilator of zachte muziek, maakt hem minder opvallend.
• Meestal verdwijnt de piep binnen een paar uur tot dagen. Is hij na een paar dagen niet weg, of hoor je ook slechter, maak dan een afspraak bij je huisarts.
• Draag de volgende keer oordoppen. Ook als de piep weggaat, kan er schade zijn ontstaan die je pas later merkt.

Bij een deel van de mensen gaat de piep niet meer weg. Dan heet het chronische tinnitus. Dat kan een grote impact hebben op je slaap, je concentratie en je stemming. Wil je weten welk geluid je hoort? Doe de tinnitustest met echte geluiden. Hoe je voorkomt dat het zover komt, lees je in tinnitus voorkomen. En ga je vaak uit, lees dan ook onze tips over oordoppen voor het uitgaan.

Bescherm je oren met oordoppen op maat

Oordoppen die je niet indoet, beschermen niet. Daarom draait het om comfort: oordoppen die lekker zitten, houd je de hele avond of werkdag in. Oordoppen op maat sluiten goed af en hebben een filter dat het volume omlaag brengt, terwijl je muziek en gesprekken helder blijft horen. Zoek je ze voor concerten en festivals, kijk dan bij muziek oordoppen.

Oordoppen op maatLaat je oordoppen aanmetenWe maken een afdruk van je oren en kiezen samen het filter dat bij je past. Maak een afspraak