Hoeveel decibel is schadelijk? Tabel met 30–140 dB-voorbeelden

Iedereen heeft de hele dag geluid om zich heen. Maar wanneer is het gewoon lawaai, en wanneer beschadigt het je gehoor? Het korte antwoord: geluid kan schadelijk worden vanaf ongeveer 80 decibel. Hoe schadelijk het is, hangt af van hoe hard het is en hoe lang je erin staat.

In de tabel hieronder zie je hoe hard alledaagse geluiden zijn en hoe lang je er zonder gehoorbescherming in kunt staan voordat je aan je dagdosis zit.

De veilige tijd volgt de rekenregel die ook op het werk wordt gebruikt: 80 dB(A) gedurende 8 uur, en elke 3 dB harder halveert de tijd. Bij 83 dB is dat dus 4 uur, bij 86 dB 2 uur, bij 89 dB 1 uur en bij 92 dB een half uur. De voorbeelden zijn richtwaarden. Hoe hard iets bij jouw oor is, hangt af van de afstand tot de bron en van de ruimte. Op de motor is het vooral de wind die het geluid onder je helm opdrijft; hoe je je daar tegen beschermt en toch muziek en navigatie hoort, lees je in muziek en navigatie op de motor.

Wanneer is geluid schadelijk?

In je binnenoor zitten haarcellen die geluidstrillingen omzetten in signalen voor je hersenen. Te veel geluid overbelast die haarcellen. Na een avond in hard geluid kun je tijdelijk slechter horen of een piep hebben. Gebeurt dat vaak, dan raken haarcellen blijvend beschadigd. Die groeien niet terug, dus het gehoorverlies is blijvend. Ook tinnitus, een piep of ruis die niet weggaat, kan zo ontstaan.

Of geluid schade doet, hangt af van twee dingen samen: hoe hard het is en hoe lang je erin staat. Dat heet je geluidsdosis. Daarom kan een werkdag in 85 dB net zo schadelijk zijn als een kwartier vooraan bij een concert. Boven de 100 dB gaat het snel: dan zit je binnen minuten aan je dagdosis. Rond de 120 tot 130 dB ligt de pijngrens, en bij nog hardere knallen, zoals een geweerschot van dichtbij, kan één keer al blijvende schade geven.

Hoe werkt de decibelschaal?

Decibel is geen gewone schaal waarbij 100 twee keer zoveel is als 50. De schaal is logaritmisch: elke 10 dB erbij betekent tien keer zoveel geluidsenergie, en klinkt voor je oor ongeveer twee keer zo hard. Elke 3 dB erbij is al een verdubbeling van de geluidsenergie, ook al hoor je dat nauwelijks.

Daardoor is 120 dB niet twee keer zo hard als 60 dB, maar bevat het een miljoen keer zoveel geluidsenergie. En daarom halveert de veilige tijd bij elke 3 dB.

Wat betekent dB(A)?

Je oor is niet voor alle toonhoogtes even gevoelig. Middelhoge tonen, rond 1.000 tot 5.000 hertz, hoor je het best; heel lage tonen veel minder. Een geluidsmeter houdt daar rekening mee met een A-filter. Lage tonen tellen dan minder zwaar mee, zodat de meting beter aansluit bij wat je oor ervaart. Het resultaat heet dB(A). Daarom worden geluidsnormen meestal in dB(A) uitgedrukt.

Voor korte, harde knallen, zoals een hamerslag of schot, wordt een C-filter gebruikt dat de lage tonen bijna volledig meeneemt. Dat geeft dB(C). Op het werk gelden daarvoor aparte piekwaarden. Ook een vuurwerkknal is zo’n piek; wat je daartegen doet, lees je in oordoppen voor vuurwerk.

Hoeveel dB is hinderlijk?

Hinderlijk en schadelijk zijn twee verschillende dingen. Geluid kan je gehoor beschadigen zonder dat je het vervelend vindt, zoals muziek die je mooi vindt. En geluid kan heel hinderlijk zijn zonder dat het je gehoor raakt, zoals een tikkende verwarming of de bas van de buren.

Of je geluid hinderlijk vindt, hangt minder af van het aantal decibel dan van het soort geluid, het moment en jezelf. Geluid dat je niet kunt beïnvloeden, onregelmatig geluid en geluid in de avond of nacht ervaren de meeste mensen als storend. Hinder kan leiden tot slecht slapen, stress en concentratieproblemen.

Voor geluid in de leefomgeving heeft de WHO richtwaarden opgesteld. Voor wegverkeer adviseert de WHO om buiten de woning onder de 53 dB te blijven, gemiddeld over het hele etmaal, en ‘s nachts onder de 45 dB. Daarboven nemen hinder en gezondheidsklachten merkbaar toe. Dat zijn veel lagere waarden dan de grens van 80 dB waarbij gehoorschade begint.

Bij burengerucht gaat het niet om een vaste decibelgrens, maar om of het geluid redelijkerwijs hinderlijk is. Kom je er samen niet uit, dan kan buurtbemiddeling helpen.

Op het werk: de regels van het Arbobesluit

Op de werkvloer gelden wettelijke grenzen. Ze staan in het Arbobesluit en gaan uit van je dagdosis over een werkdag van 8 uur:

• 80 dB(A): je werkgever moet gehoorbescherming aanbieden en je voorlichten over de risico’s.
• 85 dB(A): je bent verplicht gehoorbescherming te dragen.
• 87 dB(A): de grenswaarde, gemeten in het oor en dus met gehoorbescherming in. Daar mag het nooit boven komen.

Werk je boven deze grenzen, dan heb je recht op een gehoortest. Het meten en beoordelen van het geluid is een taak van je werkgever, als onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Wij doen zo’n geluidsmeting op locatie met een klasse 1-geluidsmeter. Alle regels, ook de piekwaarden en wie wat betaalt, lees je in wanneer is gehoorbescherming verplicht.

Voor wie in lawaai werkt, zijn er speciale werk oordoppen, en voor de bouw gehoorbescherming voor de bouw. Welke beroepen het meeste risico lopen, zie je in ons overzicht van beroepen met een hoog risico op gehoorschade.

Muziek in je vrije tijd: het convenant

Voor concerten, clubs en festivals bestaat geen wettelijke norm. De muzieksector werkt met het convenant preventie gehoorschade: poppodia, festivals en horeca die zich hebben aangesloten, houden maximaal 103 dB(A) aan, gemiddeld over 15 minuten.

Gezondheidsorganisaties vinden dat te hoog. De Gezondheidsraad adviseerde een maximum van 100 dB(A). Het RIVM adviseerde in 2018 gemiddeld 102 dB per kwartier vanaf 16 jaar, 96 dB voor 14- en 15-jarigen en 91 dB tot en met 13 jaar. Een wettelijke norm is er (nog) niet; het kabinet heeft sinds juni 2023 onderzocht of die er moet komen.

Ter vergelijking: bij 103 dB zit je volgens de rekenregel al na zo’n 2,5 minuut aan je dagdosis. Een concert of festival duurt vele malen langer. Met festival oordopjes met een muziekfilter blijft de muziek helder, terwijl het volume bij je trommelvlies naar een veilig niveau gaat.

Meet het zelf

Wil je weten hoe hard het ergens is? Een decibel-app op je telefoon geeft een redelijke indicatie. Op een iPhone zijn die apps meestal betrouwbaarder dan op Android, omdat de microfoons per toestel minder verschillen. Houd de telefoon vrij, niet in je zak, en kijk naar het gemiddelde over een paar minuten in plaats van de hoogste piek.

Geen app bij de hand? Dan is er een simpele vuistregel: moet je je stem verheffen om iemand op een meter afstand te verstaan, dan zit het geluid waarschijnlijk boven de 80 dB. Voor een meting die op het werk telt, is een geijkte geluidsmeter nodig.

Meer praktische tips om je oren te beschermen lees je in gehoorschade voorkomen. En wil je weten hoe geluid eigenlijk werkt, van trilling tot toonhoogte? Lees dan wat is geluid.