Zwemmersoor & oorpijn na zwemmen: oorzaken, zelf behandelen en voorkomen

Je trekt een uur baantjes, stapt onder de douche vandaan en dan begint het: een zeurend, drukkend of stekend gevoel in je oor. Oorpijn na zwemmen komt veel voor. Meestal komt het door water dat in je gehoorgang blijft staan, en soms groeit dat uit tot een zwemmersoor: een ontsteking van de huid in je gehoorgang. In dit artikel lees je hoe je een zwemmersoor herkent, welke andere oorzaken er zijn, wat je zelf kunt doen, wanneer je de huisarts belt en hoe je het voortaan voorkomt.

Wat is een zwemmersoor?

Een zwemmersoor is een ontsteking van de huid in de gehoorgang. De medische naam is otitis externa. De ontsteking zit vóór het trommelvlies, dus in het deel van je oor waar ook oorsmeer zit. Omdat het vaak begint na zwemmen, heet het in de volksmond een zwemmersoor. Maar je kunt het net zo goed krijgen door douchen, oordopjes of wattenstaafjes.

Je gehoorgang is een smal, licht gebogen kanaaltje. Zit er eenmaal een druppel achterin, dan komt die er door de oppervlaktespanning niet zomaar uit. Het water spoelt het beschermende oorsmeer weg en weekt de huid op. Bacteriën die er al zitten, krijgen dan hun kans.

Oorzaken van een zwemmersoor

• Water in je oor na zwemmen of douchen. Dat is verreweg de meest voorkomende oorzaak.
• Dingen die je oor afsluiten, zoals oordopjes of een gehoorapparaat. De huid wordt daaronder warm en vochtig. Houd ze daarom schoon; hoe, lees je in oordopjes schoonmaken.
• Wattenstaafjes en peuteren. Die beschadigen de huid en duwen oorsmeer dieper.
• Zeep, shampoo, haarspray of parfum die in je oor komen en de huid irriteren.

Heb je een van nature nauwe gehoorgang of een gevoelige huid, bijvoorbeeld door eczeem, dan blijft vocht sneller hangen en komen klachten vaker terug.

Klachten: zo herken je een zwemmersoor

Veel mensen merken eerst een zeurend of jeukend gevoel. Later kan dat verergeren tot:

• pijn, vooral als je zachtjes aan je oorschelp trekt of als je kauwt
• jeuk of een branderig gevoel in je oor
• slechter horen of een dicht oor, doordat de huid in de gehoorgang opzwelt
• een rode, schilferende of dikke gehoorgang, soms met vocht uit je oor

Zit je oor alleen dicht, zonder pijn of jeuk? Dan kan het ook gewoon water of oorsmeer zijn. De verschillende oorzaken van een dof oor lees je in verstopt oor of oor dicht.

Andere oorzaken van oorpijn na zwemmen

Niet elke pijn na het zwemmen is een zwemmersoor.

Koud water, wind en chloor

Koud water op je trommelvlies geeft een felle, kortdurende pijnprikkel die vaak binnen enkele minuten wegtrekt. Zwem je buiten, dan komt daar wind bij. Op de lange termijn is die combinatie niet onschuldig: bij mensen die jarenlang in koud open water zwemmen of surfen kan er botgroei in de gehoorgang ontstaan, het surfersoor. Dat gaat langzaam en maakt de gehoorgang nauwer, waardoor water en bacteriën nog makkelijker blijven hangen. Meer daarover lees je in surfersoor voorkomen met surf oordoppen.

Chloor speelt ook een rol: het spoelt de beschermende oorsmeerlaag weg en droogt de huid in je gehoorgang uit. Daarom houden fanatieke binnenbadzwemmers vaker jeuk en gevoelige oren.

Drukverschil bij duiken

Duik je naar de bodem van het diepe bad, dan neemt de waterdruk op je trommelvlies toe. Je middenoor moet die druk compenseren via de buis van Eustachius. Lukt dat niet goed, bijvoorbeeld omdat je verkouden bent, dan doet het pijn. Klaren helpt meestal: knijp je neus dicht en blaas zachtjes tot je een klikje voelt.

Draag geen zwemdoppen als je echt diep duikt. Tussen de dop en je trommelvlies zit een afgesloten laagje lucht dat je niet kunt klaren. Daal je af, dan neemt de waterdruk toe terwijl de druk in dat laagje achterblijft, en dat trekt aan je trommelvlies. Baantjes trekken, kopje-onder gaan en een muntje opduiken in ondiep water gaan prima; houd ongeveer een meter aan als grens en spring er niet mee van hoogte in.

Buisjes, een gaatje in het trommelvlies en kinderen

Heb je trommelvliesbuisjes, een gaatje in je trommelvlies of ben je aan je oor geopereerd, dan kan water voorbij het trommelvlies je middenoor bereiken. Dat is geen kwestie van ongemak maar van risico. Overleg met je huisarts of kno-arts wat voor jou verstandig is bij zwemmen en douchen. Of je met buisjes zwemdoppen op maat kunt laten maken, lees je in buisjes en oordoppen laten aanmeten.

Kinderen zitten met hun hoofd het vaakst onder water en hebben vaak gevoelige oren. Heeft je kind na elke zwemles oorpijn, laat het dan eerst door de huisarts bekijken, zeker bij buisjes. Is er geen medische oorzaak, dan zijn zwemdoppen een logische volgende stap.

Water uit je oor krijgen

Kantel je hoofd naar de kant van het natte oor, trek je oorschelp voorzichtig iets omhoog en naar achteren om de gehoorgang te strekken, en beweeg je kaak alsof je kauwt. Vaak loopt het vocht er dan alsnog uit. Op je zij liggen met het oor op een handdoek helpt ook. Droog daarna de buitenkant van je oor en het begin van de gehoorgang goed af met een handdoek.

Lukt het niet, lees dan water in je oor na het zwemmen: zo krijg je het eruit met zes veilige manieren.

Ga niet met wattenstaafjes, je vinger of een ander voorwerp in je oor. Je duwt vocht en oorsmeer verder naar binnen en beschadigt precies de huidlaag die je moet beschermen. Hoe je je oren wel veilig schoonhoudt, lees je in oren schoonmaken en zelf oorsmeer verwijderen.

Zwemmersoor zelf behandelen

Bij milde klachten kun je zelf veel doen. Dit zijn de adviezen van Thuisarts:

1. 1Houd je oor schoon en droog. Buig je hoofd voorover bij douchen en haarwassen, zodat er geen water of zeep in je oor loopt. Ga niet zwemmen tot de klachten weg zijn.
2. 2Peuter niet in je oor. Dat is volgens Thuisarts het belangrijkste advies. Geen wattenstaafjes, geen vingers, en duw oorsmeer niet dieper.
3. 3Houd shampoo, haarspray en parfum uit je oor. Die irriteren de huid extra.
4. 4Neem bij veel pijn paracetamol. Volg de dosering op de bijsluiter.
5. 5Geen verbetering na een paar dagen? Bel dan op een werkdag je huisarts. Die kan je oor schoonspoelen en oordruppels voorschrijven met zure stoffen, die de huid beter beschermen tegen bacteriën, en een ontstekingsremmer.

Met die oordruppels is de ontsteking meestal binnen 1 tot 3 weken over. Bij een gevoelige huid, eczeem of een allergie kan het langer duren.

Wanneer bel je de huisarts?

Bel op een werkdag je huisarts als:

• de pijn na een paar dagen niet minder wordt of erger wordt;
• er vocht, pus of bloed uit je oor komt;
• het gehoorverlies niet wegtrekt;
• de klachten na elke zwembeurt terugkomen;
• het om een kind gaat met buisjes of een bekend oorprobleem.

Kortdurende pijn door koud water, of een dof gevoel dat na een paar uur wegtrekt, is meestal onschuldig. Bij twijfel: laat ernaar kijken. Een zwemmersoor die je te lang laat zitten, wordt alleen maar pijnlijker.

Hoe voorkom je een zwemmersoor?

Thuisarts noemt een paar simpele maatregelen: houd je gehoorgang schoon en droog, droog na zwemmen of douchen de buitenkant van je oor en het begin van de gehoorgang goed af, en gebruik bij het zwemmen oordopjes of watjes met vaseline als er vaak water in je oor komt. Krijg je ondanks die maatregelen steeds klachten, dan kun je je huisarts vragen om oordruppels op recept om na het zwemmen te gebruiken.

Watjes met vaseline en universele dopjes helpen voor een keer, maar sluiten zelden helemaal af. Elke gehoorgang heeft een andere vorm, en standaarddopjes schieten in het water makkelijk los. Zwem je vaak, of komt het zwemmersoor steeds terug, dan is water structureel buiten houden de oplossing.

Onze zwemdoppen op maat, de Dry Ears, zijn gemaakt van zacht siliconen, ook in een drijvende uitvoering, zodat een dop die uitvalt op het water blijft liggen. Standaard zijn ze dicht. Met het optionele waterfilter (+€10) dempen ze maar ongeveer 5 dB: water blijft buiten, maar je hoort de badmeester, je zwemtrainer of een gesprek aan de rand van het bad gewoon. Voor surfen en zeilen zijn ze leverbaar met een afneembaar koord. Wil je onder water ook muziek horen, lees dan muziek tijdens het zwemmen met Dry Ears.

Voor kinderen hanteren we een adviesleeftijd van 4 jaar; onder de 12 overleggen we eerst met de ouders. Kinderoren groeien, dus controleer regelmatig of de doppen nog goed aansluiten. Heeft je kind buisjes, overleg dan met de behandelend arts welk type het beste past.

We meten je oren aan op een van onze servicelocaties en maken de doppen in ons eigen 3D-lab in Eindhoven. De productietijd is 15 werkdagen, spoed is mogelijk. Je krijgt minimaal 2 jaar garantie en 6 maanden comfortgarantie: zitten ze niet goed, dan passen we ze kosteloos aan.