Oorpijn en drukverschil bij vliegen: wat helpt, en wat doen oordoppen?

Het vliegtuig zet de daling in, en daar is het weer: een drukkend gevoel in je oor, alsof er een prop in zit. Bij sommige mensen blijft het daarbij, bij anderen wordt het een stekende pijn die pas na de landing langzaam wegtrekt. Oorpijn door drukverschil komt veel voor, vooral bij het dalen en als je verkouden bent. In dit artikel lees je wat er in je oor gebeurt, wat je zelf kunt doen, waar je op let met kinderen of een verkoudheid, wanneer je naar de huisarts gaat, en wat oordoppen wel en niet kunnen doen. Ook tegen het lawaai in de cabine, als je wilt slapen.

Wat gebeurt er in je oor bij stijgen en dalen?

Achter je trommelvlies zit het middenoor, een kleine ruimte met lucht. Via de buis van Eustachius staat die ruimte in verbinding met je neus-keelholte. Elke keer dat je slikt of geeuwt, gaat dat buisje heel even open en wordt de druk aan beide kanten van je trommelvlies gelijk. Hoe dat samenwerkt met de rest van je oor, lees je in hoe werkt het gehoor.

In een vliegtuig verandert de luchtdruk in de cabine. Bij het stijgen daalt de druk, en ontsnapt er lucht uit je middenoor. Dat gaat meestal vanzelf; je voelt hooguit een plopje. Bij het dalen stijgt de cabinedruk weer en ontstaat er onderdruk in je middenoor. Dan moet er lucht naar binnen, en dat gaat moeilijker. Daarom hebben de meeste mensen vooral last bij de landing.

Lukt het vereffenen niet goed, dan wordt je trommelvlies naar binnen gezogen. Dat geeft een dicht gevoel, gedempt horen en soms flinke pijn. De medische naam is barotitis, of barotrauma als er schade ontstaat. Meestal gaat het vanzelf over. Andere oorzaken van een dicht oor, zoals oorsmeer of water, lees je in verstopt oor of oor dicht.

Zo help je je oren bij het dalen

1. 1Slik, kauw en geeuw. Daarvan gaat de buis van Eustachius open. Thuisarts adviseert om tijdens het dalen te kauwen of een paar keer te slikken. Kauwgom, een snoepje of een slok water helpen daarbij.
2. 2Klaar voorzichtig. Knijp je neus dicht, houd je mond gesloten en blaas zachtjes uit tot je een klikje voelt. Blaas nooit hard: daarmee kun je je trommelvlies beschadigen.
3. 3Wees wakker als het dalen begint. Wie slaapt, slikt minder en merkt de druk pas als die al flink is opgelopen. Begin met slikken en klaren zodra je het eerste drukgevoel merkt, niet pas als het pijn doet.
4. 4Lukt klaren niet? Probeer een neusballon. Je blaast met je neus een ballonnetje op, waardoor de buis van Eustachius opengaat. Dat lukt meestal vanaf een jaar of drie.
5. 5Overweeg een oordop met drukfilter. Die kan de drukverandering bij je trommelvlies vertragen, zodat je meer tijd hebt om te vereffenen. Wat zo'n filter wel en niet doet, lees je hieronder.

Vliegen met kinderen

Kinderen hebben vaker last van drukverschil dan volwassenen. Volgens de Belgische zelfzorgrichtlijn van Gezondheid en Wetenschap krijgt ongeveer een kwart van de kinderen klachten, tegen 5 tot 15 procent van de volwassenen. Kleine kinderen kun je tijdens de landing laten drinken: van het slikken gaat de buis van Eustachius open. Oudere kinderen kunnen kauwen, een snoepje nemen of voorzichtig leren klaren.

Heeft je kind een oorontsteking, buisjes of een recente ooroperatie? Overleg dan vóór de reis met de huisarts of kno-arts. Thuisarts waarschuwt dat vliegen met een middenoorontsteking erg veel pijn kan doen. Gebruik in die gevallen ook geen oordoppen.

Verkouden vliegen

Een verkoudheid maakt het slijmvlies in je neus en in de buis van Eustachius dikker. Daardoor gaat het buisje minder makkelijk open, en kan de druk in je middenoor niet goed bijtrekken. Thuisarts legt uit dat je door een verkoudheid ook oorpijn of oorsuizen kunt krijgen. Bij het dalen merk je dat het eerst.

De Belgische zelfzorgrichtlijn raadt aan om vliegen bij een luchtweginfectie, een bijholteontsteking of een middenoorontsteking zoveel mogelijk te vermijden. Kan de reis niet wachten, vraag dan je huisarts of apotheek om advies. Neusdruppels of neusspray met xylometazoline kunnen een dichte neus tijdelijk wat opener maken; Thuisarts zegt dat je ze maximaal 3 keer per dag gebruikt en niet langer dan een week, omdat ze daarna steeds minder goed werken. Dat ze oorpijn voorkomen, is niet bewezen.

Wanneer bel je de huisarts?

Maak op een werkdag een afspraak als je oor na een paar dagen nog steeds dicht zit, ook als je de adviezen hebt opgevolgd. Thuisarts noemt een termijn van 5 dagen. Heb je een barotrauma gehad, wacht dan met vliegen en duiken tot je oor is hersteld; de Belgische richtlijn raadt de eerste 10 dagen af.

Wat doen oordoppen tegen drukverschil?

Eerlijk gezegd: minder dan sommige verpakkingen beloven. De pijn bij het dalen ontstaat in je middenoor, achter je trommelvlies, en wordt weggewerkt via de buis van Eustachius. Daar komt geen enkele oordop. Een gewone oordop of een schuimdopje laat de drukverandering bovendien gewoon door.

Een oordop met een drukfilter werkt anders. Zo’n filter laat lucht maar heel langzaam door. Daardoor loopt de druk tussen de oordop en je trommelvlies trager op dan in de cabine, en krijgt je buis van Eustachius meer tijd om de druk in kleine stapjes te vereffenen. Veel reizigers merken daardoor minder drukgevoel. Maar er is weinig onafhankelijk onderzoek naar, en de Belgische zelfzorgrichtlijn beveelt oordopjes als middel tegen drukklachten niet aan. Zie een drukfilter dus als hulpmiddel, naast slikken en klaren, en niet als oplossing die oorpijn voorkomt.

Cabinegeluid en slapen in het vliegtuig

Naast de druk is er het geluid. In een Amerikaans onderzoek werd het geluid gemeten op 200 vluchten. Het geluidsniveau lag doorgaans rond de 83,5 dB(A), met flinke verschillen per toestel en per plek: dicht bij de motoren is het harder. Dat is niet pijnlijk, maar het houdt uren aan. Wie na een lange vlucht moe en met een dof hoofd uitstapt, heeft dat voor een deel aan dat constante gebrom te danken.

De rekenregel is bedoeld voor dagelijks lawaai, bijvoorbeeld op het werk. Eén lange vlucht per jaar is voor je gehoor iets anders dan elke week. Maar voor cabinepersoneel, piloten en wie voor zijn werk veel vliegt, telt het op. Reken zelf uit wat een lange vlucht met je oren doet:

Wil je vooral slapen, dan helpt elke goed afsluitende oordop. Op maat zit hij ook comfortabel als je met je hoofd tegen het raam of de hoofdsteun leunt. Doe de oordoppen in vóór je in slaap valt, zodat ze er al in zitten als het toestel gaat dalen. Waarom oordoppen ook in een hotel of op de camping helpen, lees je in oordoppen tegen snurken. Hoe hard alledaagse geluiden zijn, zie je in hoeveel decibel is schadelijk.

Welke vliegoordop past bij jou?

Custom Audinc Fly: gebouwd rond de druk

In de Custom Audinc Fly zit een metalen buisje halverwege het kanaal van de oordop, met aan de buitenkant een opening van 0,3 millimeter. Door die kleine opening komt de drukverandering vertraagd bij je trommelvlies aan. Volgens de berekening van de fabrikant van het filter wordt de drukstijging bij het dalen gerekt van ongeveer 25 naar 40 minuten. Daarnaast dempt de Fly het motor- en turbinelawaai met SNR 29 dB, terwijl gesprekken en omroepberichten verstaanbaar blijven.

Doe de Fly ongeveer 45 minuten vóór de landing in, dus ruim voordat het toestel begint te dalen, en laat hem zitten tot je op de grond staat. Heb je ook last bij het opstijgen, doe hem dan vóór vertrek in. Alleen een dop die volledig afsluit, kan de druk regelen. Daarom maken we hem op een afdruk van jouw oor, van zacht siliconen.

Custom Pure Tones Vliegen: vooral rust

De Custom Pure Tones Vliegen is in de eerste plaats een geluidsdemper. Het lineaire filter dempt lage, midden- en hoge tonen ongeveer even sterk, zodat het motorlawaai wegvalt en stemmen en vluchtinformatie natuurlijk blijven klinken. In het filter zit een membraan dat een drukverandering langzamer doorlaat. Je kiest de sterkte van SNR 10 tot 23 dB, en met de optionele Click-upgrade schakel je naar SNR 28 dB.

Custom SleepzZ: alleen slapen

Wil je alleen slapen, in het vliegtuig en thuis? De Custom SleepzZ heeft geen filter en sluit zo stil mogelijk af. Hij doet niets aan de druk, dus heb je last van je oren bij het dalen, dan past een van de twee andere beter.

Alle drie maken we in ons eigen 3D-lab in Eindhoven. De productietijd is 15 werkdagen, spoed is mogelijk. Je krijgt 2 jaar garantie op het materiaal en 6 maanden comfortgarantie. Op de pagina oordoppen voor vliegen vergelijk je ze naast elkaar.

Voor piloten: Bose ProFlight sleeves en Custom Headset

In de cockpit draag je meestal een headset. Vlieg je met een Bose ProFlight Series 2, dan vervangen we de standaard eartips door Custom Sleeves op maat van jouw oor, voor €149. Ze sluiten beter af, zodat de noise cancelling doet wat hij moet doen, en drukken niet op lange vluchten. Alles over prijs, aanmeten en andere modellen lees je in Bose ProFlight sleeves op maat.

Zoek je een complete headset op maat met microfoon? De Custom Headset kost €219 en heeft een 3,5 mm mini-jack. Hij valt niet uit en blijft ook bij intensief gebruik op zijn plek. Of hij aansluit op jouw set-up, verschilt per toestel en systeem. Neem daarom vooraf even contact met ons op.

Oordoppen voor vliegenRustiger vliegen, met minder drukgevoelOp maat gemaakt, met drukfilter of lineair filter. Klaar in 15 werkdagen. Bekijk vliegoordoppen

Bronnen

• Thuisarts.nl: Ik heb een gescheurd trommelvlies (kauwen of slikken tijdens het dalen; bellen bij klachten na vliegen)
• Thuisarts.nl: Ik heb last van een dicht oor (wanneer je de huisarts belt)
• Thuisarts.nl: Ik ben verkouden (oorpijn en oorsuizen bij verkoudheid, gebruik van xylometazoline)
• Thuisarts.nl: Mijn kind heeft een middenoor-ontsteking (vliegen met een middenoorontsteking)
• Gezondheid en Wetenschap: Ooraandoeningen door veranderende luchtdruk (barotitis en barotrauma) (2020; klachten vaker bij dalen, kinderen, verkouden vliegen, neusballon, oordopjes niet aanbevolen)
• Zevitas, C.D. e.a. (2018): Assessment of noise in the airplane cabin environment, Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology